Mosaic 1993: przeglądarka, która pokazała światu internet

Internet przed Mosaic - świat tekstu i komend

Na początku lat 90. internet istniał już od dawna, ale korzystanie z niego przypominało pracę w terminalu, nie surfowanie po sieci. Dominowały protokoły takie jak Gopher czy usenetowe grupy dyskusyjne, a dostęp do zasobów wymagał znajomości komend i cierpliwości. Tim Berners-Lee stworzył wprawdzie w 1991 roku World Wide Web wraz z pierwszą przeglądarką WorldWideWeb, ale działała ona wyłącznie na komputerach NeXT i pozostawała ciekawostką w wąskim gronie naukowców.

Strony internetowe, jeśli w ogóle istniały, były surowym tekstem bez grafiki, kolorów czy układu, jaki znamy dzisiaj. Internet był narzędziem akademickim - potężnym, ale niedostępnym dla przeciętnego użytkownika. Brakowało jednego elementu: prostego programu, który pokazałby, że sieć może być wizualna, klikalna i przyjazna.

Studenci z Illinois zmieniają zasady gry

W 1993 roku w National Center for Supercomputing Applications (NCSA) na Uniwersytecie Illinois grupa studentów pod kierunkiem Marca Andreessena i Erica Bina stworzyła przeglądarkę o nazwie Mosaic. Jej przełomową cechą było coś, co dziś wydaje się oczywiste - wyświetlanie obrazków bezpośrednio na stronie, obok tekstu, zamiast w osobnym oknie.

Mosaic wprowadził też inne rozwiązania, które na stałe weszły do kanonu przeglądarek:

• klikalne hiperłącza podkreślone i wyróżnione kolorem
• prosty, graficzny interfejs działający na Windows, Mac i Unix
• zakładki i historię odwiedzonych stron
• możliwość instalacji przez zwykłego użytkownika, bez wiedzy informatycznej

Program był darmowy dla użytkowników niekomercyjnych, co sprawiło, że w ciągu kilku miesięcy trafił na komputery studentów, badaczy i entuzjastów na całym świecie.

Efekt Mosaic - eksplozja internetu dla mas

Skutki premiery Mosaic były natychmiastowe. Liczba ruchu w sieci WWW zaczęła rosnąć w tempie, jakiego nikt się nie spodziewał - z marginalnego udziału w ruchu internetowym do dominującej pozycji w ciągu niespełna dwóch lat. Dziennikarze i naukowcy zaczęli pisać o Mosaic jako o programie, który po raz pierwszy pozwolił zwykłym ludziom zobaczyć, po co w ogóle istnieje internet.

To właśnie ten moment można uznać za faktyczny początek internetu konsumenckiego, jaki znamy dzisiaj. Firmy zaczęły zakładać pierwsze strony internetowe, a inwestorzy dostrzegli w sieci potencjał biznesowy. Mosaic nie był doskonały technicznie, ale trafił w idealny moment - świat był gotowy na wizualny internet, tylko nikt wcześniej mu tego nie zaproponował w tak przystępnej formie.

Krótkie życie, wielka spuścizna

Sukces Mosaic szybko przerodził się w spór o prawa własności. Uniwersytet Illinois, jako właściciel kodu, wylicencjonował technologię firmie Spyglass, która sprzedawała ją dalej komercyjnym graczom - w tym Microsoftowi, który na bazie licencji Spyglass zbudował swoją pierwszą przeglądarkę Internet Explorer.

Sam Marc Andreessen, niezadowolony z tego, że uczelnia czerpała korzyści z jego pracy, opuścił NCSA i razem z Jimem Clarkiem założył firmę Netscape Communications, tworząc od zera nową przeglądarkę - Netscape Navigator. To ona, a nie już Mosaic, stała się głównym rywalem Internet Explorera w słynnej wojnie przeglądarek lat 90. Mosaic jako produkt zniknął z rynku stosunkowo szybko, ale jego DNA - obrazki na stronie, zakładki, proste kliknięcie zamiast komend - przetrwało w każdej przeglądarce używanej do dziś.

Czego historia Mosaic uczy dzisiejsze firmy

Choć minęło ponad trzy dekady, lekcja z historii Mosaic pozostaje aktualna. Przeglądarka internetowa wciąż jest głównym oknem firmy na świat - i głównym punktem wejścia dla zagrożeń. To przez nią pracownicy logują się do systemów, otwierają załączniki i klikają linki z e-maili phishingowych.

Dla małej i średniej firmy oznacza to konkretne wnioski praktyczne:

• przeglądarki wymagają regularnych aktualizacji, tak samo jak systemy operacyjne
• rozszerzenia instalowane przez pracowników powinny podlegać kontroli, podobnie jak niegdyś kontrolowano instalację samego oprogramowania
• bezpieczna konfiguracja przeglądarki firmowej to dziś element ochrony równie ważny jak firewall

Mosaic pokazał, że proste narzędzie może zmienić sposób pracy całych organizacji - dziś to samo narzędzie wymaga świadomego zarządzania, by nie stało się furtką dla cyberprzestępców.