Linux: jak student z Finlandii zmienił świat IT

Jeden post na Usenet, który wstrząsnął branżą

25 sierpnia 1991 roku Linus Benedict Torvalds opublikował na grupie dyskusyjnej comp.os.minix jedną z najsłynniejszych wiadomości w historii internetu. Napisał w niej (w wolnym tłumaczeniu): Robię (wolny) system operacyjny – to tylko hobby, nie będzie duży i profesjonalny jak gnu – dla klonów 386(486) AT.

Gdyby ktoś wtedy powiedział Torvaldsowi, że jego 'projekt hobbystyczny' stanie się fundamentem nowoczesnej infrastruktury cyfrowej całego świata – prawdopodobnie by się roześmiał. A jednak dokładnie tak się stało.

Ten jeden post zainicjował lawinę, która przetransformowała całą branżę IT. W odpowiedzi programiści z całego świata zaczęli pisać do Linusa, zgłaszać błędy, a wkrótce – przysyłać własny kod. Tak narodziło się open source w skali, której nikt wcześniej nie widział.

Kim był Linus Torvalds w 1991 roku?

Linus Torvalds urodził się 28 grudnia 1969 roku w Helsinkach. Jego dziadek ze strony matki, matematyk Leo Törnqvist, jako pierwszy zaraził go miłością do komputerów – młody Linus spędzał godziny przy jego Commodore VIC-20, ucząc się BASIC-a.

W 1988 roku Torvalds rozpoczął studia informatyczne na Uniwersytecie Helsińskim. W roku 1991 był zwykłym, 21-letnim studentem, który chciał uruchomić swój komputer PC z procesorem Intel 386 pod kontrolą systemu podobnego do Uniksa – bez konieczności płacenia fortuny za licencję komercyjną.

Zainspirowany systemem MINIX (edukacyjny klon Uniksa autorstwa Andrew Tanenbauma) oraz filozofią projektu GNU Richarda Stallmana, Torvalds postanowił napisać własne jądro systemu operacyjnego. Nie planował rewolucji – po prostu chciał rozwiązać własny, codzienny problem.

• Pierwsza wersja Linuksa (0.01) miała zaledwie 10 239 linii kodu
• Torvalds napisał ją w językach C i asembler
• Pracował nad nią głównie nocami, po zajęciach na uczelni
• Jego komputer miał 4 MB pamięci RAM – tyle, ile ma dziś prosty termostat smart home

Skąd wzięła się nazwa Linux – i dlaczego to nie był plan Torvalda?

Oto ciekawostka, którą niewielu zna: Linus Torvalds chciał nazwać swój system Freax – zbitkę słów 'free' (wolny), 'freak' (maniak) i 'x' nawiązujące do Uniksa. Uważał, że nazwa 'Linux' brzmi zbyt egotycznie i pretensjonalnie.

Jednak jego przyjaciel Ari Lemmke, administrator serwera FTP, na którym hostowane były pierwsze pliki projektu, bez konsultacji z autorem nazwał katalog po prostu 'linux'. Nazwa przyjęła się zanim Torvalds zdążył zaprotestować.

Dziś sam Torvalds przyznaje, że to był szczęśliwy wypadek – 'Linux' brzmi znacznie lepiej niż 'Freax', który kojarzyłby się raczej z nazwą garażowego zespołu rockowego niż poważnym systemem operacyjnym.

Kultowe logo Linuksa – pingwin o imieniu Tux – powstało dopiero w 1996 roku. Projekt nadesłał Larry Ewing, a samą ideę pingwina zaproponował Torvalds, który podczas wizyty w Australii dał się ukąsić przez pingwina w zoo i twierdził, że to go 'zainspirowało do wyboru maskotki'.

Open source – rewolucja, której nikt nie planował

Kiedy Torvalds w 1992 roku opublikował Linuksa na licencji GNU GPL (General Public License), nie do końca rozumiał, jaką bombę zegarową właśnie odpalił pod tradycyjnym modelem biznesowym oprogramowania.

GPL oznaczała, że każdy mógł używać, modyfikować i dystrybuować kod – pod warunkiem, że własne modyfikacje również udostępni na tych samych zasadach. To był fundamentalny przełom, który zbudował całą filozofię ruchu open source i na zawsze zmienił sposób tworzenia oprogramowania.

Przez lata 90. do projektu dołączały setki, a potem tysiące programistów z całego świata. Każdy wnosił swój fragment układanki – sterownik do karty graficznej, obsługę protokołu sieciowego, poprawkę bezpieczeństwa. Linux rozrastał się w sposób, który nie byłby możliwy w żadnej korporacji ze sztywną hierarchią.

• 1994 – Linux 1.0: pierwsze stabilne, kompletne jądro systemu
• 1996 – Linux 2.0: wsparcie dla wielu procesorów jednocześnie (SMP)
• 1998 – Netscape i IBM ogłaszają wsparcie dla Linuksa – wielki przełom korporacyjny
• 2000 – IBM inwestuje miliard dolarów w rozwój Linuksa
• 2003 – Linux obsługuje giełdowe serwery NYSE i zdobywa pełne zaufanie finansjery

Linux dziś – niewidzialna potęga napędzająca świat

Linux jest wszędzie – tylko go nie widać. Większość ludzi nigdy świadomie nie 'uruchamia Linuksa', a mimo to korzysta z niego kilkadziesiąt razy dziennie. Oto kilka liczb, które robią wrażenie:

• 96,3% miliona największych serwerów na świecie działa pod kontrolą Linuksa
• 100% superkomputerów z listy TOP500 używa Linuksa – absolutnie każdy bez wyjątku
• Android, z którego korzysta ponad 3 miliardy ludzi, jest zbudowany na jądrze Linux
• Google, Facebook, Amazon, Netflix – wszystkie działają na Linuksie
• Stacja kosmiczna ISS przeszła na Linuksa w 2013 roku (wcześniej używała Windows XP)
• Łazik Perseverance eksplorujący Marsa działa na Linuksie

Współcześnie jądro Linuksa liczy ponad 30 milionów linii kodu i jest rozwijane przez tysiące inżynierów z firm takich jak Google, Intel, Red Hat, Samsung czy – co ciekawe – Microsoft. Ten sam Microsoft, który jeszcze w 2001 roku nazywał Linuksa 'rakiem' branży software, jest dziś jednym z jego największych kontrybutorów.

Co historia Linuksa mówi o Twojej firmowej infrastrukturze?

Nawet jeśli w Twoim biurze stoją komputery z Windows, z dużym prawdopodobieństwem Twoja firma już korzysta z Linuksa – choć może o tym nie wiedzieć. Każda platforma chmurowa (AWS, Azure, Google Cloud), każdy serwer hostingowy i każde urządzenie sieciowe klasy enterprise niemal na pewno działa pod kontrolą tego systemu.

Historia Linuksa uczy kilku ważnych lekcji biznesowych:

1. Jeden człowiek z pomysłem może zmienić branżę – Torvalds zaczął sam, rozwiązując własny, konkretny problem
2. Otwartość buduje trwałość – kod otwarty na współpracę okazał się odporniejszy niż zamknięte systemy korporacyjne
3. Infrastruktura jest niewidoczna, dopóki nie zawiedzie – serwery linuxowe działają cicho w tle, a firma odczuwa ich brak dopiero wtedy, gdy przestają działać

W NovaSys pracujemy zarówno ze środowiskami Windows, jak i Linux – dobieramy rozwiązania do rzeczywistych potrzeb firmy, nie do aktualnych trendów. Jeśli zastanawiasz się, jakie środowisko serwerowe najlepiej pasuje do Twojego biznesu, chętnie przeprowadzimy audyt i doradzimy.